اثر پذیری کودک و نوجوان از اینترنت

سه شنبه, 26 بهمن 1395 ساعت 15:55

اهمیت نقش رسانه‌ها به ویژه رسانه‌های‌ دیداری‌، امروزه‌ در زندگی افراد غیر قابل توصیف است؛ به خصوص مسایل مربوط به فضای مجازی در نظام‌ آموزشی و پرورشی و تأثیر آن در رشد، شناخت و یادگیری پر اهمیت قلمداد می‌شود. مطالعات‌ در این زمینه گویای‌ این‌ حقیقت است که افزایش استفاده از اینترنت توسط کودکان و نوجوانان به‌طور قطع در رشد تواناییهای شناختی و دریافتی آنان مؤثر می‌باشد. از سویی براساس مطالعات‌ انجام شده، اغلب بین استفاده از اینترنت توسط کودکان و نوجوانان و واکنشها، رفتارها و نگرشهای آنان رابطه‌ای مستقیم و اثبات شده وجود دارد به طوری که کودکان و نوجوانانی که از بازیهای آنلاین خشونت‌آمیز و یا سایتهای نامناسب استفاده می‌نمایند؛ نسبت به همسالانشان شاخصهای پرخاشگری بیشتری را نیز بروز می‌دهند.
نگارنده‌ معتقد است رابطه‌ی کودکان‌ و فضای مجازی‌ تحت تاثیر رشد فزاینده‌ی فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، دچار تحولات و دگرگونیهای بسیاری است که مسایلی نظیر اشاعه‌ی برنامه‌های هنجارشکن و محتوای غیراخلاقی بعضی از سایتها باعث می‌شود تا خانوده‌ها همواره اقدامات پیشگیرانه و نظارتی خویش را در هنگام استفاده کودک از این رسانه داشته باشند و آن را سختگیرانه اعمال نمایند.
به‌ عقیده‌ی اغلب کارشناسان روانشناسی و جامعه‌شناسی، کودکان و نوجوانان به‌ عنوان‌ یکی از ارکان اصلی جامعه امروزی، روحیه حساسی داشته و رسانه‌ها به ویژه تلویزیون و اینترنت در شکل دهی و هدایت‌ احساس‌ و درک آنها از موقعیت‌های بوجود آمده در زندگی روزمره‌شان نقش اساسی بر عهده دارند.
کودکان روحی لطیف و باور‌ پذیر نسبت به حقایق اجتماعی و محیط پیرامونشان دارند؛ و اینترنت به عنوان رسانه‌ای گسترده و موثر می‌تواند تاثیرهای تبلیغی و اطلاع‌رسانی شگرفی برای‌ خلق‌ آفرینشهای کودکان و نیز هدایت علاقه آنان به سوی الگوهای شناخته شده و مورد قبول اجتماعی داشته‌ باشد‌. اما همین رسانه می‌تواند با پشتوانه‌ی سرگرمی ـ تفریحی خویش، آنان را به هر سمت و سویی که خود دوست دارد، بکشاند. کارشناسان و روانشناسان‌ معتقدند‌، شخصیت‌ کودکان حدود شش سالگی شکل می‌گیرد و قدرت الگوپذیری او در این سالها زیاد است که‌ وقوع‌ این امر مستلزم برنامه‌ریزی و الگوسازی مناسب می‌باشد؛ زیرا در غیر این صورت نمی‌شود‌ از‌ کودک‌ انتظار داشت که در آینده یک انسان کار آمد باشد.
کودک به دلیل کنجکاوی بیش‌ از‌ حد‌ همواره به دنبال کشف ناشناخته‌هاست که سعی دارد با آگاهی از دنیای‌ پیرامون‌ خود در حقیقت زندگی آینده را تمرین کند از این‌رو افزایش میزان پخش بازیهای آنلاین خشونت آمیز و سایت‌های نابهنجار به‌ ویژه‌ در سالهای اخیر، بدون شک رفتار کودکان را تحت تاثیر قرار می‌دهد‌ و آنان‌ را به سمت و سویی سوق خواهد داد که در دراز مدت اسفناک خواهد بود.
در دسترس بودن آسان اینترنت برای کودکان، به همراه دنیای شگفت انگیز آن، تنها عاملی نیست که به آن‌ اهمیت‌ می‌بخشد، بلکه ماهیت محتوای آن نیز به همان اندازه مهم است، قابلیتهای تکنولوژیک اینترنت چنان است که این رسانه می‌تواند در مقایسه با سایر رسانه‌ها حتی تلویزیون محتوایی نزدیکتر به زندگی واقعی‌ ارائه‌ نماید. در این شبکه عنکبوتی کودک یا نوجوان به هر آنچه که نیاز دارد؛ می‌تواند دست یابد. او می‌تواند فیلم تماشا کند، موسیقی گوش کند، با دوستش در آن سر دنیا تصویری صحبت کند و حتی اطلاعات علمی مورد نیاز مدرسه‌اش را بیابد، همه چیز سهل و آسان با فشار دادن چند کلید در اختیار اوست.
آفرینندگان محتوایی فضای مجازی تقریبا‌ از‌ تمام‌ رمزهای ارتباطی کنشهای متقابل و رو در رو بهره می‌برند، و هرچیزی را که لازم است به آن اضافه می‌نمایند؛ اما نکته اینجاست که فراگیر بودن این رسانه می‌تواند در زندگی امروزی بسیار سودمند‌ باشد، به همان اندازه نیز می‌تواند زیانبخش باشد. به همان اندازه که می‌تواند آگاه کند، بیاموزد‌، روشن کند، ترغیب کند‌، الهام‌ ببخشد و احساس برانگیزاند، به همان اندازه می‌تواند آسیب‌رسان و گمراه‌کننده نیز باشد.
تحقیقات نشان دهنده این امر است که اینترنت در مجموع می‌تواند 3 نقش را در زندگی کودکان‌ و نوجوانان بازی‌ نماید که عبارتند از:
1ـ وقت‌کشی؛ این عمل آن‌چنان جذاب است که باعث می‌شود بخشی از زمان لازم برای انجام تکالیف، کارهای خانه‌ و یا‌ بازی خارج از خانه کودک یا نوجوان به آن اختصاص پیدا کند و هدر برود. که البته این وقت‌کشی فقط مختص کودک و یا نوجوان نیست، و اینترنت در زندگی بزرگسالان نیز می‌تواند همین نقش را داشته باشد.
2ـ تجربه‌ فراهم‌سازی‌ اطلاعات؛ این رسانه منبعی است برای شناخت و یا پیشداوری و همچنین معلمی ‌ ‌است برای آموختن اینکه چه بخریم، چگونه بازی کنیم‌، مبارزه‌ کنیم‌ و یا عشق بورزیم.
3ـ تجربه آشنا شدن با دیگران و ارتباط برقرار کردن با کسانی که در کشورهای دیگر زندگی می‌کنند. البته این امر می‌تواند هم خوب و هم بد باشد. خوب از آن نظر که بدین‌وسیله کودک و یا نوجوان علاوه بر اینکه می‌تواند زبانش را تقویت کند؛ از آداب و رسوم و سنن ملتهای دیگر باخبر باشد. و بد اگر مراقبت خانواده‌ها بر این جریان نباشد؛ این امکان وجود دارد که کودک ویا نوجوان در دام سودجویان جنسی قرار بگیرند.
پس اینترنت به عنوان یک‌ رسانه‌ پرنفوذ، نه فقط به دلیل انتقال محتوا به کودکان بلکه به خاطر اختصاص بخشی از زمان زندگی روزانه کودکان‌ به‌ خود‌ بر آنها اثر می‌گذارد. این رسانه برای کنش متقابل اجتماعی‌ و یا اجتناب از آن ابزاری فراهم می‌سازد و موجب می‌شود فعالیت‌های پردازشی اطلاعات معینی در مقایسه با سایر‌ فعالیت‌ها‌ ارتقا‌ یابد. اطلاع‌رسانی صادقانه و عالمانه با توجه به ارتقای سطح آگاهی مخاطب، انعکاس صحیح اخبار جرایم و عوامل‌ مختلف حقوقی، قضایی و اجتماعی منجر به جرم را نـیز می‌توان از جمله راهکارهای‌ مناسب در خصوص تقویت‌ نقش‌ رسانه‌ها به خصوص اینترنت در پیشگیری از وقوع جرم به شمار آورد.


برگزاری 7 دوره آموزشی «کودک و فضای مجازی» ویژه اولیاء و مربیان

به گزارش روابط عمومی زیست بوم مجازی درسا، استفاده از فضای مجازی در سال‌های اخیر افزایش چشم‌گیری یافته است و در چنین شرایطی سواد رسانه و در نگاهی تخصصی‌تر، سواد فضای مجازی اهمیت ویژه‌ای دارد.

اهمیت این موضوع به حدی است که مقام معظم رهبری هم دغدغه فرهنگی و غفلت از آسیب های فضای مجازی را مطالبه کرده اند. ایشان در یکی از دیدارهای خود با فرموده بودند که اگر من امروز رهبر انقلاب نبودم حتماً رئیس فضای مجازی کشور می‌شدم که این اهمیت فضای مجازی را برای مقام معظم رهبری نشان می‌دهد.

علاوه بر این، مسئولان مختلف کشور نیز این موضوع را قابل توجه عنوان کرده و دغدغه های خود را در وهله نخست به عنوان اولیای فرزندانی که در معرض تهدیدات و آسیب های فضای مجازی قرار دارند، بیان کردند. برای مثال محمدجواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با یادآوری این نکته که اکنون خودش پدر یک فرزند بوده و از فضای نگرانی های والدین نسبت به امکانات در دسترس فرزندان با اطلاع است، اذعان کرد: با وجود اینکه نگرانی والدین در یک کفه و دغدغه مجریان هم در کفه دیگر وجود دارد، اما اطلاع رسانی کافی در خصوص مجموعه ای که به طور اختصاصی این کارها را انجام می دهد وجود ندارد و بسیاری از والدین درسا را نمی شناسند.


ادامه مطلب