شبکه‌های اجتماعی و شایعه‌سازی

سه شنبه, 23 آذر 1395 ساعت 13:24

امارهای غیررسمی از ضریب نفوذ ۸۰ درصدی اینترنت در کشور حکایت دارد و این درحالی است که متوسط استفاده از اینترنت در دنیا ۴۶ درصد است. در همین حال این آمارها از وجود ۴۰ میلیون گوشی هوشمند در کشور حکایت دارد.
۵۳ درصد مردم ایران حداقل عضو یک شبکه اجتماعی هستند و ۷۲ درصد جوانان ۱۸ تا ۲۹ سال در این شبکه های اجتماعی عضویت دارند. بررسیها نشان می دهد که ایرانی‌ها به صورت میانگین ۵ تا ۹ ساعت در روز در شبکههای اجتماعی حضور دارند و میانگین این حضور در دنیا ۱۶ ساعت در ماه است.

شبکه‌های اجتماعی منبع خبری جوانان

شبکه‌های اجتماعی به اصلی‌ترین منبع دستیابی به اخبار در میان جوانان تبدیل شده‌ و جایگاه تلویزیون را از آن خود ساخته‌اند. به طوری که در ميان گروه داوطلبان 18 تا 24 ساله، 28 درصد، شبكه‌هاي اجتماعي را به عنوان منبع اصلي دسترسي به اخبار اعلام كرده‌اند در حالي كه تنها 24 درصد تلويزيون را به عنوان منبع دسترسي به خبرهاي روز معرفي كرده‌اند. اين پژوهش همچنين نشان مي‌دهد 51 درصد از افراد آنلاين از شبكه‌هاي اجتماعي به عنوان منبع خبري استفاده مي‌كنند.
نکته مهم در این میان این است که بیش از ٨٠ درصد مطالب منتشر شده در شبکههای اجتماعی تنها توسط٢٠ درصد اعضا تولید میشوند و سایر اعضا فقط باز نشر دهنده هستند. این موضوع نشان می‌دهد که در صورت انتشار خبری در کانال‌ها و صفحات پرمخاطب در فضای مجازی احتمال باز نشر آن به شدت وجود دارد و این خبر به سرعت در دسترس سایر کاربران قرار خواهد گرفت.

شایعه در شبکه‌های اجتماعی

از میان اخباری که در شبکههای اجتماعی منتشر می‌شود بخش زیادی را شایعه تشکیل می‌دهد. شایعه پیامی است که در میان افراد جامعه، دهان به دهان می‌گردد ولی واقعیت، آن را تأیید نمی‌کند. شایعات، به هنگام فقدان خبر، ساخته می‌شوند. وقتی افراد، بسیار مشتاق خبرگیری و آگاهی از واقعه و موضوعی هستند، اما قادر به کسب اطلاعات مورد اطمینان نباشند، پذیرای شایعه می‌شوند؛ برعکس، وقتی افراد جامعه از آگاهی خود، بر حوادث، مطمئن باشند به ارائه غیرضروری مطالب ساختگی تمایل نخواهند‌داشت. به عبارت دیگر، وقتی گروه‌ها و افراد یک جامعه از مجاری قانونی و صحیح، اطلاعات و اخبار را به دست نیاورند، زمینه برای رواج شایعه، مهیّا می‌شود.
همین موضع است که زمینه ایجاد شایعه در فضای مجازی را به شدت افزایش داده‌است چراکه سرعت بالای انتشار خبر، تکثر گویندگان و تولیدکنندگان محتوا و پوشیده بودن هویت گویندگان در فضای مجازی بیش از سایر محیط‌های مرتبط با خبر است. پس موقع مواجهه با اخبار و پیامهای انبوه در فضای مجازی حتماً به این فکر کنید که صحت و دقت خبر به چه میزان است. راه ساده این کار تطبیق خبر یا محتوا با سایتهای خبری و علمی مرجع در اینترنت است. این کار علی رغم اینکه زمان کمی از کاربر می‌گیرد می‌تواند از تبدیل شدن کاربران به یک انسان تأثیر پذیر و کم اراده جلوگیری کند.

روش‌های جلب مخاطب

افراد شایعه‌ساز معمولاً از این عبارات برای تحریک مخاطب استفاده می‌کنند:

  • خیلی فوری
  • فوری فوری
  • منتشر کنید
  • اطلاع‌رسانی کنید
  • به دیگران بفرستید نتیجه می‌گیرید

پس موقع مواجهه با این عبارات بیشتر دقت کنید و مراقب شایعه‌سازان باشید.

جمع‌بندی

شایعه‌سازی در فضای مجازی یکی از مشکلات این فضا و به خصوص نرم‌افزارهای پیام‌رسان است. افراد به دلیل اینکه به مسئولیت حقوقی و مدنی و اخلاقی خود را در باز نشر اخبار و اطلاعات توجه نمی‌کنند تنها با چند حرکت انگشت صدها و شاید هزاران نفر را با خبری که به صحت آن ایمان ندارد و درباره آن تحقیق نکرده مواجهه می‌کنند. این کار علاوه بر تأثیرگذاری بر مخاطبان ممکن است وضعیت روانی جامعه را نیز تحت تأثیر قرار دهد و این موضوع وظیفه ما را سنگین‌تر می‌نماید. متخصصین جنگ روانی و تبلیغات معتقد هستند دروغ هر چه بزرگتر باشد باور پذیرتر است لذا شایعه‌سازان از این روش برای تأثیرگذاری بیشتر بر مخاطب استفاده می‌کنند. حال اگر کاربران فضای مجازی هنگام مواجهه با خبرهای این چنینی کمی تأمل کنند دیگر در حلقه تکرار شایعات قرار نمی‌گیرند.

تهیه شده در گروه تولید محتوای درسا - علی محمد رجبی


برگزاری 7 دوره آموزشی «کودک و فضای مجازی» ویژه اولیاء و مربیان

به گزارش روابط عمومی زیست بوم مجازی درسا، استفاده از فضای مجازی در سال‌های اخیر افزایش چشم‌گیری یافته است و در چنین شرایطی سواد رسانه و در نگاهی تخصصی‌تر، سواد فضای مجازی اهمیت ویژه‌ای دارد.

اهمیت این موضوع به حدی است که مقام معظم رهبری هم دغدغه فرهنگی و غفلت از آسیب های فضای مجازی را مطالبه کرده اند. ایشان در یکی از دیدارهای خود با فرموده بودند که اگر من امروز رهبر انقلاب نبودم حتماً رئیس فضای مجازی کشور می‌شدم که این اهمیت فضای مجازی را برای مقام معظم رهبری نشان می‌دهد.

علاوه بر این، مسئولان مختلف کشور نیز این موضوع را قابل توجه عنوان کرده و دغدغه های خود را در وهله نخست به عنوان اولیای فرزندانی که در معرض تهدیدات و آسیب های فضای مجازی قرار دارند، بیان کردند. برای مثال محمدجواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با یادآوری این نکته که اکنون خودش پدر یک فرزند بوده و از فضای نگرانی های والدین نسبت به امکانات در دسترس فرزندان با اطلاع است، اذعان کرد: با وجود اینکه نگرانی والدین در یک کفه و دغدغه مجریان هم در کفه دیگر وجود دارد، اما اطلاع رسانی کافی در خصوص مجموعه ای که به طور اختصاصی این کارها را انجام می دهد وجود ندارد و بسیاری از والدین درسا را نمی شناسند.


ادامه مطلب