مقایسه سهم توجه شرکت‎های ایرانی و خارجی به امنیت کودکان در فضای مجازی

سه شنبه, 23 آذر 1395 ساعت 13:24

سهم استفاده کودکان و نوجوانان از اینترنت

بنا به اعلام مراجع معتبر جهانی بیش از نیمی از جمعیت دنیا تا مرداد ماه سال 1395 به اینترنت دسترسی داشته‌اند، یعنی حدود 3.4 میلیارد نفر از مردم جهان با روش‌های مختلف و با وسایل مختلف از انواع خدمات و محتواهای اینترنتی استفاده کرده‌اند. این کاربران در هر ثانیه 37441 گیگابایت ترافیک اینترنتی مصرف می‌کنند که با یک محاسبه ساده می‌توان فهمید که در طول یک سال حدود 13665 میلیارد گیگابایت اینترنت در دنیا به مصرف می‌رسد.
در ایران نیز این آمار تا مرداد ماه 1395 حدود 39 میلیون کاربر بوده است، یعنی 49 درصد ایرانی‌ها به اینترنت دسترسی دارند و از حدود 4000 گیگابایت پهنای باند اینترنت استفاده می‌کنند.
15 تا 20 درصد کاربران اینترنت را کودکان و نوجوانان تشکیل می‌دهند، به‌طوری‌که 57 درصد از کودکان و نوجوانان 3 تا 17 سال به اینترنت دسترسی دارند. این اعداد نشان می‌دهد که حدود 700 میلیون کودک و نوجوان در جهان و بیش از 7 میلیون کودک و نوجوان ایرانی به اینترنت دسترسی دارند.

پیشگیری از آسیب کودکان و نوجوانان در فضای مجازی

وجود این تعداد کاربر کودک و نوجوان، مراقبت از آنها در برابر مخاطرات و تهدیدهای فضای مجازی را ضروری‌تر می‎کند. از این رو نیاز به طراحی برنامههای پیشگیرانه مؤثر در حوزه فضای مجازی را افزایش مییابد؛ برنامههایی که بتواند در دو حوزه پیشگیری اجتماعی و پیشگیری وضعی به والدین و کودکان کمک کند تا خطرهای فضای مجازی را بشناسند و در برابر آنها مصونیت پیدا کنند.
یکی از مؤثرترین برنامههای پیشگیرانه در حوزه کودک و نوجوان توجه به راهکارهای پیشگیری وضعی در این فضا است، راهکارهایی که بتواند با استفاده از ابزارهای فنی و نرمافزارهای تخصصی جلوی تهدیدهای متصور را بگیرد و احتمال بروز آنها را به حداقل برساند.
کنترل و نظارت بر دسترسی کودکان و نوجوانان به محتوا در فضای مجازی را می‌توان مهمترین راهکار فنی در جهت کاهش احتمال بروز این خطرات دانست. برای این منظور روشهای مختلفی به کار بردهمیشود، از جمله: استفاده از نرمافزارهای نظارتی، محدودیت دسترسی و پایش محتوا. در بسیاری از کشورهای دنیا از این روشها استفاده می‌شود.
ارائه اینترنت قابل نظارت و کنترل توسط والدین و پایش محتوای اینترنت در کشورهای پیشرفته دنیا به عنوان یکی از راهکارهای کاهش خطرات اینترنت و فضای مجازی در دستور کار شرکتهای ارائه دهنده خدمات اینترنت قرار گرفته است. این روش به والدین اطمینان می‌دهد که کودک و نوجوان آنها می‌تواند بدون همراهی و نظارت دائمی از محتوای پایش شده و مناسب استفاده کند و به طور ناخواسته با محتوای نامناسب برخورد نمیکند و مجرمین سایبری نمیتوانند از آنها سوء استفاده نمایند.

نظارت ابزاری بر اینترنت در دسترس کودکان و نوجوانان در دنیا

اهمیت ارائه اینترنت قابل نظارت و کنترل از سوی والدین برای سلامت جامعه و جذابیت مالی آن برای شرکتهای ارائهدهنده خدمات دسترسی به اینترنت موجب شده شرکتهای بزرگ این عرصه در دنیا این خدمت را به عنوان بخشی از خدمات جانبی به مشتریان خود ارائهدهند، به طور مثال از بین 10 شرکت برتر ارائهدهنده خدمات دسترسی به اینترنت در آمریکا 8 شرکت خدمات اختصاصی کنترل والدین را به مشتریان خود ارائه می‌دهند.

27

و یا اینکه تمامی ده نام تجاری برتر دنیا در تولید ضد بدافزار قابلیتهای کنترلی متعددی از جمله کنترل والدین (Parental Control) و جستجوی امن (Safe Browsing) را به مشتریان ارائه می‌دهند.

27 2

این سطح از توجه شرکتهای بزرگ دنیا به سلامت کودکان در فضای مجازی نشانگر اهمیت این موضوع در دنیا و مطالبه والدین و دولتها از این شرکتها برای پیادهسازی راهکارهای ارتقای امنیت کودکان در فضای مجازی است.
چرا که کودکان در فضای مجازی با انواع آسیبها و تهدیدات مواجه هستند؛ تهدیداتی چون:

  1. مواجهه ناخواسته با محتواهای مستهجن
  2. قلدری و زورگویی سایبری
  3. ارسال محتوای جنسی از خودشان
  4. درندگان سایبری

خطر سرقت اطلاعات و رهایی از آنها جز با آموزش، نظارت و کنترل ابزاری امکان‏پذیر نخواهد شد.

نظارت ابزاری بر اینترنت در دسترس کودکان و نوجوانان در ایران

باید پذیرفت علیرغم ویژگیهای خاص فرهنگی و دینی جامعه ایران و جمعیت زیاد کودک و نوجوان و بروز آسیبهای اجتماعی متعدد در فضای حقیقی و مجازی کشور و خطرات جدی تهدیدکننده کودک ایرانی در فضای مجازی، زیرساختهای فنی و ابزاری کنترل والدین در ایران نیازمند توجه بسیار بیشتری است.
در سالهای اخیر علیرغم رشد چشمگیر دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت پرسرعت و افزایش سطح نفوذ اینترنت در کشور متأسفانه ارائهدهندگان خدمات دسترسی به اینترنت کشور درباره مسئله امنیت کودکان در فضای مجازی اقدام اجرایی نداشتهاند و در خدمات جانبی خود به ابزارهای کنترل والدین کمتر توجه شده است.
این موضوع درباره ضد بدافزارهای ایرانی نیز کاملاً مشهود است، و هیچ کدام از آنتی ویروسهای ایرانی قابلیت و امکاناتی برای این منظور ندارند.
از این رو، همراه اول به عنوان اولین اپراتور تلفن همراه کشور با توجه به اینکه سهم قابل توجهی در ایجاد بستر ارتباط اینترنت در کشور دارد نسبت به این موضوع احساس مسئولیت کرده و سیم‌کارت کودک و نوجوان درسا و محصولات تکمیلی آن را به خانوادهها ارائه کرده است. بر این اساس فرزندان فقط می‌توانند به سایتهای امن، معتبر و مناسب سن خود دسترسی داشته باشند. البته این روش ارائه دسترسی، ممکن است برای کودکان و نوجوانان جذاب و قانع‌کننده نباشد، زیرا آن‌ها را در ورود به وبسایتها محدود می‌کند. در این خصوص ارائه آموزش و فرهنگ‏سازی ضروری است.
ضمن اینکه همچنان مشکل دسترسی به اینترنت خانگی و استفاده از آن وجود دارد و کاربران زیادی با اینترنت ویژه کودک و نوجوان آشنا نیستند.

فیلترینگ کافی نیست

ممکن است برخی این موضوع را مطرح کنند که اینترنت ایران با توجه به فیلترینگ دولتی دیگر نیاز به این ابزارها ندارد و کاربران در برابر آسیبهای رایج در دنیا مصون هستند.
برای این استدلال دو پاسخ کاملاً جدی وجود اول اینکه برای تمام کسانی که از تلگرام، اینستاگرام و حتی گوگل استفاده می‌کنند معلوم است و همه می‌دانند که فیلترینگ تأثیری بر روی این شبکهها و بسترهای مشابه ندارد و به دلیل اینکه این بسترها از پروتکلهای رمزشده استفاده می‌کنند امکان فیلتر کردن محتوای ارسال شده بر این بسترها وجود ندارد.
دوم این که تنها آسیب متوجه کودکان، مواجهه با محتواهای مستهجن نیست؛ چه بسا مراقبت از کودکان در برابر آسیبهای ناشی از استفاده بیش از حد از تلفن همراه، تبلت، کامپیوتر، بازیهای آنلاین و ارتباط با افراد ناشناس در بستر اینترنت به مراتب مهمتر از مراقبت از خطر مواجهه با محتوای غیر اخلاقی است و برای این مهم نیز باید از ابزارهای کنترلی در محیط خانواده استفاده نمود.
این مقایسه نشان داد که علی رغم سیاستهای کلان کشور در حوزه مراقبت از اخلاق و فرهنگ اسلامی و ایرانی، متأسفانه این سیاستها هنوز به اقدامات اجرایی تبدیل نشده است و حوزههای فرهنگ، اخلاق و سلامت در فضای مجازی نیازمند توجه و اقدام عملی مسئولین است.

تهیه شده در گروه تولید محتوای درسا - علی محمد رجبی


برگزاری 7 دوره آموزشی «کودک و فضای مجازی» ویژه اولیاء و مربیان

به گزارش روابط عمومی زیست بوم مجازی درسا، استفاده از فضای مجازی در سال‌های اخیر افزایش چشم‌گیری یافته است و در چنین شرایطی سواد رسانه و در نگاهی تخصصی‌تر، سواد فضای مجازی اهمیت ویژه‌ای دارد.

اهمیت این موضوع به حدی است که مقام معظم رهبری هم دغدغه فرهنگی و غفلت از آسیب های فضای مجازی را مطالبه کرده اند. ایشان در یکی از دیدارهای خود با فرموده بودند که اگر من امروز رهبر انقلاب نبودم حتماً رئیس فضای مجازی کشور می‌شدم که این اهمیت فضای مجازی را برای مقام معظم رهبری نشان می‌دهد.

علاوه بر این، مسئولان مختلف کشور نیز این موضوع را قابل توجه عنوان کرده و دغدغه های خود را در وهله نخست به عنوان اولیای فرزندانی که در معرض تهدیدات و آسیب های فضای مجازی قرار دارند، بیان کردند. برای مثال محمدجواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با یادآوری این نکته که اکنون خودش پدر یک فرزند بوده و از فضای نگرانی های والدین نسبت به امکانات در دسترس فرزندان با اطلاع است، اذعان کرد: با وجود اینکه نگرانی والدین در یک کفه و دغدغه مجریان هم در کفه دیگر وجود دارد، اما اطلاع رسانی کافی در خصوص مجموعه ای که به طور اختصاصی این کارها را انجام می دهد وجود ندارد و بسیاری از والدین درسا را نمی شناسند.


ادامه مطلب